Voedselplanten, geneeskrachtige kruiden, keukenkruiden, hout, verfstofplanten en wat al niet - het zijn allemaal gebruiksplanten, d.w.z. ze worden door de mens in het wild geoogst of speciaal gekweekt voor een bepaald doel. Het onderwerp 'gebruiksplanten' is een zeer veel omvattend gebied. Immers, de mens (en de andere dieren) is afhankelijk van de groene planten voor zijn voedsel en tal van andere producten. Het onderwerp wordt vaak aangeduid met de term 'economische botanie', dat is "de sector binnen de plantkunde die zich bezighoudt met kennis, studie en onderzoek van de planten die voor de mens van belang zijn" (C. Kalkman).
Onderstaande "kruidenlijstjes" geven per toepassingsgebied de belangrijkste gebruiksplanten van de wereld, alfabetisch gesorteerd (meestal op botanische naam, in een paar lijstjes op Nederlandse naam). De lijstjes geven primair een overzicht van de gebruikte soorten en/of de stof of het product dat eruit gewonnen wordt. Nadere informatie over elke soort is niet, of in een enkel geval heel summier, gegeven, dit valt buiten het kader van dit overzicht. Wel staan bij elk blok een aantal welgekozen weblinks, ter verdere oriëntatie.
Een informatief en fraai uitgevoerd Nederlandstalig boek over dit onderwerp is: "Planten voor dagelijks gebruik - botanische achtergronden en toepassingen", geschreven door wijlen prof. dr. C. Kalkman en in 2003 verschenen bij de KNNV. Inlichtingen over deze uitgave:
Een webplek waar men veel informatie kan vinden over gebruiksplanten, is:
Deze site heet "Plants for a Future - a resource centre for edible and other useful plants" (Planten voor de toekomst - centrum voor onderzoek naar eetbare en andere gebruiksplanten). Het is een soort catalogus van meer dan 7300 planten die op een of andere wijze nuttig voor de mens zijn. Behalve gegevens over de planten zelf is er ruimschoots informatie over onderwerpen die ermee samenhangen. Onder auspiciën van Plants for a Future verscheen ook een boek over gebruiksplanten: "Plants for a Future - Edible & Useful Plants for a Healthier World". Informatie op:
Een nuttig overzicht van de voornaamste gebruiksplanten van de wereld (er worden er 94 genoemd en beschreven) is te vinden op:
Een uitgebreid historisch overzicht van gebruiksplanten is de Plant Trivia TimeLine: een lange tabel met feiten, die omstreeks 50 000 voor Christus begint en tot onze tijd loopt. "It is the story of plant discovery and use, and addresses the roles of plants in human civilization. The TimeLine also provides you as an individual the opportunity to reflect on how the history of human interaction with the plant world has shaped and impacted your own life and heritage" (geschiedenis van de ontdekking en het gebruik van planten, de rol van planten in de menselijke beschaving). Zie:
Iets dergelijks als de Plant Trivia TimeLine biedt de Food TimeLine. Het accent ligt hierbij iets meer op voedsel in het algemeen, maar ook in dit overzicht is er ruimschoots aandacht voor planten, met verwijzingen naar beschrijvingen en achtergrondinformatie. Zie: