Depressie, chronische vermoeidheid en ADHD hebben vaak een
biologische oorzaak.
Bron: Dag Allemaal
Auteur: Liesbeth Cooymans
Datum: 4 november 2003
Depressie, chronische vermoeidheid en ADHD hebben vaak een biologische oorzaak
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Neuro- psychiater MICHAEL MAES zet visolie in tegen d=E9 moderne ziektes.
Eerst werd hij door de hele wetenschappelijke wereld verguisd, nu wordt hij
beschouwd als een autoriteit op het gebied van psychiatrische
stoornissen. De Vlaamse neuro-psychiater Michael Maes combineert
medicatie en voedingssupplementen en verricht daarmee pionierswerk.
Toen de Belgische neuropsychiater Michael Maes in '86 aantoonde dat er een
verband was tussen depressie en het immuunsysteem, werd hij door de
wetenschappelijke wereld op hoongelach onthaald. Toen hij in '96 als eerste
bewijzen aanvoerde waaruit bleek dat meer dan de helft van de depressieve
mensen een tekort heeft aan omega 3 essentiële vetzuren,
haalden zijn collega psychiaters de schouders op. Men bestempelde hem in het
beste geval als 'alternatief'.
Nu wordt Michael Maes wereldwijd beschouwd als een autoriteit op het gebied van
het behandelen van psychiatrische stoornissen depressie,manische
depressie, chronische vermoeidheidssyndroom, burn-out, ADHD,autisme e.a. - met
een combinatie van klassieke medicatie en voedingsaanvullingen. Zelfs het
gerenommeerde National Institute of
Health in Washington moedigt professor Maes, verbonden aan de universiteit van
Maastricht en aan de Vanderbilt University in het Amerikaanse Nashville,
Tennessee, aan in zijn onderzoek en zijn nieuwe manier om psychisch zieke
patiënten te behandelen.
U behandelt met succes - mensen met psychiatrische aandoeningen, zelfs met
schizofrenie en zware depressies. U laat hen, naast de klassieke medicatie,
extra essentiële vetzuren onder de vorm van visolie en extra nutritionele
middelen innemen. Is er sprake van een doorbraak in de
behandeling van psychische stoornissen?
-----------------------------------------
Wij behandelen onze patiënten op een andere manier dan de meeste psychiaters.
Hun doel is het stellen van een klinische diagnose. Ze praten een uur met een
patiënt en komen dan tot een diagnose, bijvoorbeeld schizofrenie, depressie of
autisme. Op basis van die diagnose schrijven zij een geneesmiddel voor:
antidepressiva voor depressieve patiënten, antipsychotica voor schizofrene
patiënten Rilatine voor ADHD patiënten enz. Ik werk op een andere manier. Ik
zoek vooral naar de biologische, de lichamelijke oorzaak van het ziektebeeld.
In moeilijke woorden heet dat de 'pathofysiologie'. Wij gaan na of er
biochemische, immunologische of andere stoornissen aan de basis liggen van de
ziekte. Dat kan gaan van stofwisselingsstoornissen tot hormonale onevenwichten,
een stoornis van het afweersysteem of nog iets anders.
Daarnaast gaan we na of er uitlokkende factoren zijn: virale of bacteriële
infecties, allergieën – voedsel allergieën bijvoorbeeld veranderingen in
voeding, voedingstekorten, psychologische stress of andere triggers.
Hoe weet u.- of een patiënt lijdt aan de lichamelijke stoornissen waarover u
het hebt? Hoe onderzoekt u dat?
--------------------------------------------
Dat kan via bloed-, urine- en speekselonderzoek. In bloed en urine kunnen we
alle mogelijke lichamelijke oorzaken van een slecht functioneren opsporen.
Genetische factoren kunnen we vaststellen via bijvoorbeeld speekselonderzoek.
Na ongeveer twee weken hebben we een
totaalbeeld van wat er bij een patiënt fout loopt: is zijn hormoonfunctie
gestoord? Werkt zijn afweersysteem niet goed? Heeft hij voedingstekorten? Is er
erfelijkheid in het spel? Liggen bacteriën aan de oorsprong van zijn stoornis?
Op basis van die informatie geven wij
patiënten klassieke geneesmiddelen, aangevuld met specifieke
voedingstherapieën. Als het over bacteriën gaat, geven we een antibioticum. Als
het afweersysteem verzwakt is, geven we extra voedingsstoffen om het
afweersysteem te versterken. Het is echter heel opvallend dat meer dan de helft
van de depressieve mensen een tekort vertoont aan essentiële vetzuren. meer
bepaald aan EPA. Ik heb recent ook onderzoek gedaan naar het verband tussen het
chronische vermoeidheidssyndroom en een tekort aan EPA: ook daar is er een
duidelijk verband. Zelfs agressie en impulscontrolestoornissen kunnen een
gevolg zijn van een tekort aan omega 3-vetzuren.
Wat zijn essentiële vetzuren en EPA ?
--------------------------------------------
Omega 3 essentiële vetzuren zijn onmisbaar voor de opbouw, de vernieuwing en
de gezondheid van onze cellen in het algemeen. Ons hele lichaam bestaat uit
cellen. Daarom heeft een tekort aan essentiële vetzuren een invloed op alle
onderdelen van ons lichaam: beenderen,bloed, organen, huid en haar en mentale
gezondheid. EPA (of eicosapentaeenzuur) is net als DHA (docosahexaeenzuur) een
essentieel vetzuur. Ons lichaam kan zelf geen EPA en DHA aanmaken, en is dus
verplicht om dat uit een omega 3-rijk dieet te halen. Omega 3-vetzuren zijn
echter zeldzaam in het westerse dieet. Vroeger bevatte vlees nog
omega 3-vetzuren, maar nu niet meer, omdat dieren steeds minder vers gras en
andere verse voeding krijgen. We eten en drinken steeds meer zuivelproducten,
die geen omega 3-vetzuren bevatten. De belangrijkste bron van omega 3-vetzuren
in het huidige dieet is vette vis - zalm,
tonijn, makreel, heilbot -, maar zelfs die bevat steeds minder essentiële
vetzuren, omdat de meeste vis die op ons bord komt industrieel gekweekt wordt.
Dus hebben heel veel mensen een tekort aan EPA en DHA.
Ik zie het verband niet tussen een tekort aan essentiële of omega 3-vetzuren en
depressie of andere psychiatrische aandoeningen.
--------------------------------------------
Een groot deel van de hersenen bestaat uit vetten, voornamelijk uit
omega 3. Essentiële vetzuren - ook wel HUFA's of PUFA's genoemd – zijn ook de
belangrijkste bouwstenen van de celmembranen of celwanden. De celwand bestaat
uit vetten: cholesterol, omega 3- en omega 6-vetzuren.
Het is heel belangrijk dat die drie vetzuren in de juiste balans aanwezig zijn,
om de celwanden soepel te houden. In die vetten zitten receptoren voor o.m.
serotonine, dopamine en andere stoffen die onze stemming bepalen.
We noemen dat neurotransmitters. Zoals geweten kan een tekort aan serotonine
leiden tot depressie, en een teveel aan dopamine tot o.m. schizofrenie of
chronische vermoeidheid. Welnu, als de samenstelling van de celwanden verstoord
wordt - en meestal gebeurt dat als er een tekort is aan omega 3 - verandert het
aantal receptoren of werken ze niet goed
meer. In '96 heb ik als eerste aangetoond dat meer dan de helft van de
depressieve patiënten een tekort heeft aan omega 3.
U hebt ook aangetoond dat essentiële vetzuren een belangrijke invloed hebben op
het immuunsysteem.
--------------------------------------------
Het afweersysteem kan plots hard beginnen werken en aanleiding geven tot een
ontsteking. Essentiële vetzuren spelen een belangrijke rol in het vergroten of
verkleinen van de kans op ontstekingen. Omega 6-vetzuren - waarvan de meeste
mensen een teveel hebben - vergroten de kans op ontstekingen terwijl omega
3-vetzuren - waaraan de meeste mensen een tekort hebben - infecties juist
afremmen. De daling van omega 3-vetzuren kan dus een aantal ziektes
teweegbrengen die met ontstekingen te maken hebben.
Wat hebben ontstekingen te maken met psychische stoornissen?
--------------------------------------------
Het immuunsysteem en de serotonineproductie zijn zeer nauw met elkaar
verbonden. Bij een tekort aan omega 3 loopt u meer kans op een ontsteking,
verzwakt uw immuunsysteem en zorgt de ontsteking voor een verminderde productie
van serotonine. Zowel een ontsteking als een verminderde serotonine kunnen
ziektes zoals depressies doen ontstaan.
Depressie wordt de ziekte van de 21ste eeuw genoemd. Ook het chronische
vermoeidheidssyndroom is in opmars en steeds meer kinderen lijden aan ADHD. Dit
zijn typisch westerse beschavingsziektes. Ligt de oorzaak uitsluitend in een
tekort aan essentiële vetzuren in onze westerse voeding?
--------------------------------------------
Dat is een factor, maar wel een heel belangrijke. Het aantal mensen met
depressie, ADHD, burn-out, chronische vermoeidheidssyndroom en andere
psychiatrische stoornissen blijft stijgen en zal nog meer stijgen. We zien
trouwens een duidelijk verschil tussen landen en continenten. In Japan en
Korea, waar veel meer visolie wordt geconsumeerd, komt
depressie veel minder voor dan in België en Hongarije. De
Middellandse-Zeelanden liggen daartussenin. De Japanse jeugd heeft de jongste
jaren westerse voedingsgewoonten overgenomen. Ik kan nu al voorspellen dat bij
de volgende generatie Japanners het aantal
depressies en zelfmoorden aanzienlijk zal stijgen.
Welk voordeel heeft de inname van bijvoorbeeld visoliesupplementen (EPA)
voor mensen met een depressie?
--------------------------------------------
Uit studies is gebleken dat EPA zeer nuttig is bij de behandeling van depressies.
EPA versterkt met name de antidepressieve werking van klassieke antidepressiva.
Wat is het verschil in werking tussen pakweg Prozac - het bekendste
antidepressivum - en , EPA voor iemand die lijdt aan depressie?
--------------------------------------------
Waar met een behandeling met enkel Prozac een evenwicht wordt bereikt dat
verstoord kan worden, kan met een combinatie van de twee - EPA en Prozac - een
stabieler evenwicht bereikt worden. Het is dus een behandeling die op langere
termijn beter werkt. Het zou natuurlijk fantastisch zijn, mochten depressieve
patiënten uiteindelijk enkel met EPA geholpen kunnen worden. Veel depressieve
patiënten nemen lithium, een relatief gevaarlijk geneesmiddel dat veel
vervelende bijwerkingen heeft en bij intoxicatie zelfs dodelijk kan zijn.
Nochtans is lithium de meest voorgeschreven stemmingsstabilisator. Ik voorzie
dat over een
aantal jaren EPA en DRA lithium volledig vervangen zullen hebben.
Waarom zegt u niet hetzelfde over Prozac?
--------------------------------------------
Omdat antidepressiva als Prozac snel - binnen de 2 weken - werken, en PUFA's
veel meer tijd nodig hebben om hun werkzaamheid te bewijzen,minstens twee
maanden. Iemand met een acute depressie en zelfmoordneigingen kan ik niet
helpen met essentiële vetzuren. Die heeft
iets nodig wat sneller werkt.
Omega 3-vetzuren zijn op zich een zeer eenvoudig product. Visolie is een
goedkoop voedingsmiddel. De voedingsindustrie heeft dus weinig redenen om omega
3-vetzuren te promoten en de farmaceutische Industrie zal het uiteraard met
alle mogelijke middelen tegenwind geven.
--------------------------------------------
Dat is een van de redenen waarom onze manier van aanpakken zo traag van de
grond komt. En bijvoorbeeld ook de reden waarom ik zeg dat Prozac niet gauw
vervangen zal kunnen worden, in tegenstelling tot lithium, dat magistraal wordt
voorgeschreven en dus niet het product is van een grote farmaceutische
producent. Ik ben er echter van overtuigd dat de
toekomst in de behandeling van psychiatrische aandoeningen ligt in het zoeken
naar de biologische oorzaak, de uitlokkende factoren, en het op grond daarvan
toedienen van een gepersonaliseerde therapie bestaande uit de klassieke
medicatie, essentiële vetzuren en andere nutritionele middelen. Op dit ogenblik
behaal ik met die methode zeer goede
resultaten in poliklinieken in Lanaken en Dusseldorf, en het is mijn ambitie om
ook in Brussel, Antwerpen, Gent en Oostende van start te gaan met zo'n
polikliniek voor psychiatrische patienten. Internationaal voeren we momenteel
besprekingen om dergelijke poliklinieken op te richten in Lugano, Rome, Londen,
Sofia en Stockholm. Er is dus nog
veel werk aan de winkel!