Orthostatische hypothensie-intolerantie

Als een persoon lang zonder beweging in één bepaalde houding staat, verzamelt het bloed zich in de aderen van de benen. Met een mooi woord wordt dit veneuze “pooling” genoemd. Het resultaat is othostatische intolerantie; een verlaagde bloeddruk in de hersenen, gekenmerkt door een reeks van symptomen als duizeligheid, verminderde concentratie, moeheid, misselijkheid, hoofdpijn, zweten, zwakte en soms flauw vallen. Orthostatische  intolerantie kan ook voorkomen bij (te) snel opstaan na langdurig zitten.

Veneuze “pooling” ontstaat doordat bloed door de zwaartekracht in de benen zakt. Voor alle duidelijkheid, de venen (aderen) in de benen zorgen er voor dat zuurstof arm bloed van de weefsels, terug kan stromen naar het hart. Anders als in de arteriën (slagaders) wordt het bloed in de venen niet onder druk van het hart gestuwd, maar wordt terug gedrukt door spierbeweging. Spieren drukken de venen samen, waardoor druk  opgebouwd wordt. Eénrichtings-kleppen in de venen zorgen er vervolgens voor dat het bloed alleen in de richting van het hart kan stromen. Blijft spierbeweging achterwege,

functioneert deze “spierpomp” niet en verzamelt zich het bloed in de venen van de benen. Venen kunnen gemakkelijk uitzetten en er kan zich dus een grote hoeveelheid  bloed verzamelen. Dat heeft vervolgens tot gevolg dat de algehele bloedcirculatie in het lichaam wordt verminderd. 

Om er voor te zorgen dat er toch voldoende bloed naar vitale delen stroomt, reageert het lichaam in eerste instantie met een verhoogde hartfrequentie (tachycardie). Echter, de aanvoer van bloed is gereduceerd dus het gewenste effect blijft achterwege. Het lichaam  reageert hier op met een vertraagde hartfrequentie (bradycardie). De bloeddruk daalt (hypotensie). Als er sprake is van een ernstige vorm van veneuze pooling, schiet de

aanvoer van zuurstof naar de hersenen ernstig te kort en de persoon zal flauw vallen.

Orthostatische intolerantie

wordt vaak aangetroffen bij ME/CVS patiënten en omvat:

- Neuraal gerelateerde lage bloeddruk (NMH)

Dit betreft verstoringen in de autonome regulatie van bloeddruk en hartslag. Er treedt een uitgesproken sterke daling van de systolische bloeddruk op bij het overeind komen of bij het rechtstaan zonder bewegen. Een daling die groter kan zijn dan 20-25 mm kwikdruk, en die gepaard gaat met kenmerkende symptomen waaronder lichthoofdigheid, duizeligheid, veranderingen in het gezichts -vermogen, soms bewusteloosheid, en een vertraagde respons op verbale stimuli. De patiënt is zwak en voelt sterk de behoefte om te gaan liggen.

- Posturaalorthostatische tachycardie Syndroom (POTS)

Overdreven snelle hartreactie (het gaat om een toename van de hartslag van meer dan 30 slagen per minuut ofwel om een hartslag van meer dan 120 slagen per minuut bij rechtopstaan gedurende 10 minuten); en een daling in bloeddruk die optreedt bij het overeind komen.

Begeleidende symptomen zijn lichthoofdigheid, duizeligheid, misselijkheid, vermoeidheid, tremor (beven, schudden...), onregelmatige ademhaling, hoofdpijnen, veranderingen in gezichtsvermogen en zweten. Bewusteloosheid komt gewoonlijk niet voor maar is mogelijk

Vertraagde posturale hypotensie:

De bloeddrukdaling treedt hier niet zozeer op bij het overeindkomen maar pas nadat de patiënt meerdere minuten (gewoonlijk tien of meer) rechtstaat.

Kanteltest

Verder onderzoek met de 'kanteltest' is aangewezen als er een bloeddrukdaling en/of overdreven snelle hartslag optreedt bij het overeind komen, die verbetert door zitten of neerliggen.

Patiënten zeggen vaak dat zij zich duizelig, lichthoofdig of 'wazig' voelen bij het overeind komen, of zich zwak voelen wanneer zij rechtstaan of in de rij staan wachten voor een winkel kassa. Patiënten kunnen bleekheid en vlekjes vertonen aan de extremiteiten.

Deze symptomen en aanwijzingen uit de ziektegeschiedenis zijn voldoende voor de initiële diagnose.

Daar ME/CVS patiënten vaak een vertraagde vorm van orthostatische intolerantie hebben zal het nemen van de bloeddruk na het rechtstaan niet doeltreffend zijn in de diagnosestelling. Eerder dan de patiënt voor een bepaalde tijd te laten rechtstaat, met het risico voor hem/haar om te vallen, raden we aan om de kanteltest te gebruiken waarbij de patiënt geriemd neerligt.

De kanteltest impliceert dat de patiënt horizontaal op een tafel ligt en dat de tafel daarna rechtop wordt gekanteld tot een hoek van 60°- 70° en dit voor ongeveer 45 minuten gedurende dewelke bloeddruk en hartslag worden geregistreerd.

Het is aan te bevelen door middel van de kanteltest uitsluitsel te krijgen over de orthostatische intolerantie alvorens hiervoor medicatie voor te schrijven.

Hartkloppingen met of zonder hartritmestoornissen.

Verder onderzoek met een Holter Monitor (toestel om een elektrocardiogram continu te registreren) gedurende 24 uur is aan te bevelen als er ernstige hartritmestoornissen vermoed worden. Repetitief oscillerende T -golf inversies en/of T -golf afvlakkingen kunnen vastgesteld worden. (Vraag om uitleg over dit E.C.G.­patroon als het niet zou gerapporteerd zijn of als het ondergebracht wordt bij niet­specifieke T -golf afwijkingen door de interpreteur).

(Noot vertaler. Eerder verscheen in Mededeling 1998 nr.2 p26-29 een artikel in dit verband)

Andere algemene symptomen, gekoppeld aan verstoringen in het autonoom zenuwstelsel.

Deze omvatten: ademhalingsstoomissen - ongeoorloofd ophouden van de adem, onregelmatig ademhalen, exertionele dyspnoe ( moeizame zware ademhaling na inspanning); ontregelingen van het darmstelsel - prikkelbare darm syndroom, diarree, verstopping, afwisselend diarree en verstopping, darmkrampen; opgeblazen gevoel, misselijkheid en anorexie.

Blaasproblemen en pijngevoeligheid manifesteren zich in frequent urineren, dysuria (pijnlijk of moeilijk urineren), nocturia (frequente behoefte om te urineren 's nachts) , en pijn ter hoogte van de blaas.

Artikelen: